Rapport Erik VAN HARCK

From Edutech
Jump to: navigation, search

Videofeedback tijden de les lichamelijke opvoeding

Datum 27/08/2015

Werk gemaakt in het kader van het vak onderwijstechnologie Lerarenopleiding VUB


Samenvatting

De laatste decennia zijn computers bijna onmisbaar geworden in het Vlaams onderwijslandschap. Ook in de sport wordt ICT gebruikt om de trainingen vlot en efficiënt te laten verlopen. Denk maar aan de verschillende smartphone-applicaties die je toelaten om jouw trainingen te registreren en te delen via sociale media. Jammer genoeg maken de digitale leermiddelen binnen de lessen lichamelijke opvoeding eerder langzaam hun intrede. Toch kunnen deze leermiddelen enkele specifieke problemen binnen de lessen lichamelijke opvoeding verhelpen zoals snelle feedback, differentiatie en objectieve evaluatie procedures. Met dit werkstuk wil ik aantonen dat je op een eenvoudige manier vakgerelateerde leermiddelen kan introduceren in de les LO.

Doel - Concept

Via een eenvoudige proefopzet wil ik aantonen dat digitale leermiddelen zowel leerkrachten als leerlingen kan helpen om de lesdoelen beter te verwezenlijken. Ook wil ik mijn collega's overtuigen om zelf te experimenteren met digitale leermiddelen.

In mijn proefopzet heb ik op een eenvoudige manier beeldmateriaal geregistreerd aan de hand van mobiele toestellen. Videomateriaal wordt hier tijdens een leerproces gebruikt om daarna de beelden terug te tonen aan de uitvoerders met als doel het leerproces positief te beïnvloeden.

Onderzoek toont aan dat videofeedback een positieve invloed kan hebben op het verwerven en onthouden van motorische vaardigheden. Verschillende studies tonen aan dat videoanalyse en videofeedback een waardevol hulpmiddel zijn bij het leren van bewegingen (Rotstein A.L.,1976) (Guadagnoli M, 2002). De positieve impact van videofeedback op een leerproces werd oorspronkelijk aangetoond in een sportcontext, maar recent onderzoek lijkt deze impact ook te bevestigen binnen lessen lichamelijke opvoeding. Zowel bij kinderen uit de lagere school (O'laughlin, Ni Chroinin, & O'Grady, 2013) als bij jongeren uit de middelbare school (Laziridis & Gorozidis, 2012) werd een positieve impact vastgesteld op het leerproces door toevoeging van videofeedback. Een tweede belangrijke reden om het gebruik van videofeedback in een les LO te overwegen is het motiverende aspect. Onderzoek toont aan dat het gebruik van video in bewegingsonderwijs de motivatie van leerlingen kan ondersteunen (Clark & Ste-Mari, 2007) (O'laughlin, Ni Chroinin, & O'Grady, 2013) (Kimbroug et al., 2014; Madou & Cottyn, 2014)

De leerlingen (jongens en meisjes) van het 3de jaar ASO kregen de opdracht om samen met hun groep een danschoreografie te maken van minimum 32 en maximum 64 tijden. Dit moest aansluiten op een reeds aangeleerd dansstukje op het nummer van Mark Ronson – Uptownfunk. Na 3 lessen volgende er een evaluatiemoment waarbij de leerlingen gefilmd werden. Om een vergelijking te kunnen maken werden er 3 verschillende groepen gemaakt. De lesinhoud voor elke groep was hetzelfde, maar groep 1 werd ondersteund door videofeedback en. Tijdens het evaluatiemoment werden de leerlingen gefilmd en de aandachtspunten,die de leerkracht briefte via ELO, gequoteerd door mij en een vakcollega.

De klas werd in 3 gelijkwaardig groepen verdeeld met een gelijke verhouding jongens/meisjes.

  • Groep 1: Kreeg de opdracht om zich tijdens het oefenen regelmatig te filmen (met videofeedback)
  • Groep 2: Kreeg de opdracht zich niet filmen tijdens het repeteren (zonder videofeedback)
  • Groep 3: Kreeg geen specifieke instructies (controle groep)

De leerlingen van Groep 1 maakten gebruik van hun eigen mobiel toestel om te filmen. De filmpjes werden later gedeeld binnen een gesloten groep op ELO (Moodle). Hiervoor was er een speciale pagina aangemaakt waar ze de verschillende filmpjes verzamelden. Bovendien heeft elke groep een eigen Facebookpagina aangemaakt om hun danschoreografie buiten de lessen te bespreken.

Technologieën gebruikt voor aanmaak van het materiaal

  • Videocamera's (smartphones/tablets): filmen tijdens de les
  • Windows Live Movie Maker/iMovie: gebruikt voor het bewerken van de verschillende videofragmenten.
  • Youtube: gebruikt om de videofragmenten eenvoudig te uploaden en om inspiratie op te doen voor de danschoreografie.
  • GoPro 4+: Voor het filmen van de evaluatieles.

Technologieën gebruikt voor publicatie van het materiaal

  • Elo (moodle): de elektronische leeromgeving van onze school gebaseerd op het open office leerplatform Moodle (https://moodle.org) voor het delen van de videofragmenten

Technologieën gebruikt voor communicatie en collaboratie intern in de groep

  • Facebook: voor de communicatie binnen de verschillende groepen
  • Elo (moodle): voor het communiceren (leerkracht - leerling) van de lesopdracht en het indelen van de groepen.

Verwezenlijking

Ondanks dat dit een zeer kleinschalig onderzoek is, merkte ikzelf en mijn vakcollega toch een verschil in de resultaten. Zowel de leerkracht als de leerlingen waren positief over de videofeedback. Er was meer enthousiasme en motivatie bij de leerlingen die gewerkt hebben met de videofeedback. De reden hiervoor is dat het zeer interessant en boeiend blijkt te zijn voor de leerlingen om visuele feedback te krijgen meteen nadat ze hun oefening hebben afgewerkt. Op deze manier konden de leerlingen hun choreografie snel verbeteren of controleren. Ze kregen ook veel meer aandacht voor het visuele effect. Ook konden ze na de les hun choreografie d.m.v het beeldmateriaal veel makkelijker bespreken na de les. Als moderator van de ELO-groep kon ik constateren dat er veel gebruik gemaakt werd van dit medium zoals uploaden van beeldmateriaal, delen van danschoreografieën vanop Youtube,... Het resultaat van de andere groepjes was eerder slordig t.o.v. groep 1. Zij hadden minder oog voor de opstelling van de groep. Het resultaat was ook minder creatief en afgewerkt dan het resultaat van groep 1. Ook de leerling uit groep 1 met mindere dansvaardigheid 1 werkten bewuster mee omdat ze wisten dat er gefilmd werd. Er trad een soort van bewustwording op in deze groep.

Discussie en conclusie

Mogelijkheden van videofeedback in de lessen LO

  • De leerlingen gericht naar bewegingen en gedrag laten kijken, waardoor ze zelf kunnen zien wat goed is en wat er verbeterd kan worden.
  • Videofeedback is een hulpmiddel voor de aangeboden leerstof.
  • Het beeld kan vertraagd of stopgezet worden om zo verbale feedback te geven.
  • Je kan de feedback klassikaal geven of aan één enkele leerling.


Uitdagingen/aandachtspunten voor videofeedback in de lessen LO

  • Het neemt tijd in beslag voor de leerkracht om het systeem onder de knie te krijgen.
  • De kostprijs om degelijk materiaal aan te kopen (camera, tablet, projector,...).
  • De lessen aanpassen zodat het filmmateriaal correct en veilig kan worden opgesteld.


Als leerkracht lichamelijke opvoeding vind ik alle nieuwe ICT-technologieën die een meerwaarde bieden aan de lessen LO interessant. Nu ICT niet meer weg te denken is uit het dagelijks leven en dus ook niet uit het onderwijs, lijkt het mij zeker interessant om deze nieuwe technologieën te gebruiken in de lessen lichamelijke opvoeding. Ik denk wel dat de leerkrachten en de directie samen moeten afwegen wat voor hun school en dus ook voor hun doelgroep het meest relevante systeem zou zijn. Op onze school heeft men 2 jaar geleden gekozen om netbooks te voorzien en dus geen tablets. Deze netbooks draaien op opensource software zodat het makkelijk toegankelijk is voor elke leerling. Deze toestellen zijn wel iets minder geschikt om te gebruiken in een LO-les. Maar aangezien bijna elke leerling beschikt over een smartphone waarmee je kan filmen, is volgens mij niet noodzakelijk om de school te laten investeren in de aankoop van tablets.

Voor een reguliere secundaire school lijkt het mij voldoende om te investeren in een goede camera en projector om bewegingen en spelsituaties te kunnen opnemen, stopzetten en vertraagd afspelen om zo de leerlingen inzicht te doen krijgen in hun eigen bewegingsmogelijkheden.

Ik denk zeker dat elke vorm van videofeedback, in welke gradatie dan ook, een meerwaarde kan zijn voor de les lichamelijke opvoeding. Het is volgens mij niet haalbaar om dit elke sportles te gebruiken, maar het lijkt me wel mogelijk om dit via een project te organiseren voor een bepaalde periode. Op deze manier kan de leerkracht specifiek de meest relevante onderwerpen en sporten kiezen waar videofeedback optimaal zou zijn ter ondersteuning. Er moet natuurlijk ook rekening gehouden worden met het aantal leerlingen. Indien de groep te groot is lijkt het me niet interessant aangezien de lestijden meestal kort zijn en de leerlingen dan niet genoeg in beweging gaan zijn. Het lijkt me positiever om met kleinere groepen te werken of eventueel enkel met leerlingen die het moeilijk hebben met een bepaalde beweging onder de vorm van een inhaalles. Het spreekt voor zich dat gekwetste leerlingen hier makkelijk ingeschakeld kunnen worden.

Tijdens mijn onderzoek kwam ik een interessant artikel tegen in het tijdschrift voor lichamelijke opvoeding (BVLO). In het artikel ‘Move it, Tape it, Watch it, Scroll it, Save it, Use it’ (Tijtgat et al. 2014) focussen de auteurs op het gebruik van videofeedback binnen de opleiding lichamelijke opvoeding van de Associatie KU Leuven. Er wordt besproken wat o.a. het gebruik, het nut, de mogelijkheden en de beperkingen van videofeedback zijn. Uit de online bevraging van 64 docenten kreeg men de volgende resultaten:

Positieve punten:

  • instructie / demonstratie op basis van beeldmateriaal (play);
  • mogelijkheid tot visuele live feedback per leerling (replay);
  • mogelijkheid tot constante individuele feedback per leerling (live delay);
  • mogelijkheid tot beeld- / bewegingsanalyse door de leraar of leerlingen na de les;
  • objectieve product evaluatie door leraar/peers/leerling;
  • objectieve proces evaluatie door leraar/leerlingen;

Negatieve punten:

  • beschikbaarheid van het materiaal;
  • problematiek m.b.t. opstelling van materiaal (vb. camera, bekabeling);
  • gebrek aan ICT-kennis en vaardigheden;
  • veranderde lesorganisatie en begeleiding;
  • verminderen van de effectieve les/beweegtijd;
  • angst dat de leraar inclusief zijn/haar vakkennis op de achtergrond verdwijnt;

Op basis van bovenstaande argumentatie, vind ik artikels zoals deze van Tijtgat et al. (2014) belangrijk, omdat ze telkens weer leraren lichamelijke opvoeding trachten aan te zetten tot de integratie van relevante digitale leermiddelen (vb. videofeedback) binnen hun lessen.

Uit het artikel blijkt ook dat er nog steeds een groot aantal docenten het gebruik van ICT in de lessen LO tracht te vermijden. Ze geven aan dat hun technische beperkingen of de moeilijkere organisatie hen hiervoor weerhoudt.

Daarom is het belangrijk dat je als docent geregeld bijscholingen volgt. Niet enkel pedagogisch maar ook technische opleidingen zodat de drempelvrees om technologie te gebruiken verdwijnt. Nochtans is de technologie de laatste jaren zodanig vereenvoudigd dat het voor iedereen, zelfs voor oudere leerkrachten, toegankelijk is. (Gebruiksvriendelijke applicaties, draadloze streaming, …). Voor onze school zie ik veel mogelijkheden daar onze vakgroep gemotiveerd is om gebruik te maken van moderne technologieën. Zo gaf mijn collega onlangs een lessenreeks “verantwoord sporten” voor de 6de – jaars waarbij ze m.b.v. de applicatie Darthfish Express een bewegingsanalyse moesten maken van een zelfgekozen sporttechniek.

Hopelijk kunnen we in de toekomst veel van elkaars ervaringen leren en met een sterke ICT-cel achter ons heb ik daar veel vertrouwen in.

Linken

Referenties

  • Rothstein A.L., & A. (1976). Bridging the gap: Application of research on videotape feedback and bowling. Motor Skills: Theory into practice, 36,61
  • O'Loughlin, J., Ni ChChroinin, D., & O'Grady (2013) Digital video: The impact on children's learning experiences in primary physical education. 165-182
  • Clark,S., & Ste-Marie, D. (2007). The impact of self-as-a-model interventions on children's self regulation of learning and swimming performance. Journal of Sport Sciences, 25(5), 577-586.
  • Madou, T., & Cottyn, J. (2014). Videofeedback met behulp van tablets in de les L.O. Tijdschrift voor Lichamelijke Opvoeding, 1(241), p.22-26.
  • Tijtgat, P., Madou, T., Cottyn, J. (2014) Move it, tape it, watch it, scroll it, save it, use it? De rol van videofeedback in de lerarenopleiding lichamelijke opvoeding, Tijdschrift voor Lichamelijke Opvoeding, 2(242), p. 22-25.


Appendices

Appendix 1: Overzichtsmatrix van individuele bijdragen

Overzichtsmatrix
Wie Installatie Aanmaak leermateriaal Gebruikte tech Rapport Presentatie
Erik Van Harck
  • Moodle
  • Videofeedback
  • Uploadzone Moodle
Moodle, youtube, facebook, GoPro


Groepsleden en handtekeningen

--Eric VAN HARCK (talk) 03:32, 28 August 2015 (PDT)