Rapport groep 2014 Agogiek, Politiek en VARIA

From Edutech
Jump to: navigation, search

ELO Humane Wetenschappen

Gepubliceerd op 3 mei 2014

Dit groepswerk werd gemaakt in het kader van het vak onderwijstechnologie binnen de lerarenopleiding van de VUB.


Groepsleden

  • Eveline Buyse - SLO Psychologie en Pegagogische wetenschappen
  • Karen De Bliek - SLO Agogische wetenschappen
  • Sylvie Hannaert - SLO Agogische wetenschappen
  • Joren Martens - SLO Taal- & Letterkunde
  • Joris Raskin - SLO Agogische wetenschappen
  • Amber Stassijns - SLO Psychologie en Pedagogische wetenschappen


Samenvatting

Als leraar in opleiding vormen we de nieuwe garde die binnenkort voor de klas zal staan. Technologie is niet meer weg te denken uit ons dagelijkse leven en logischerwijs kan technologie niet ontbreken in de schoolcontext. Het is een meerwaarde om binnen deze opleiding te kunnen ervaren hoe een elektronisch leerplatform gecreëerd wordt. In onze groep kozen we om een elektronisch leerplatform voor de richting Humane wetenschappen (ASO) te ontwerpen. Specifiek ligt de focus op de richtingspecifieke vakken Cultuur- en Gedragswetenschappen. Hiervoor werd gebruik gemaakt van de open source Moodle software. De Moodle software is gratis en zeer gebruiksvriendelijk. Het kan gemakkelijk op een eigen computer gedownload worden en de leeromgeving kan volledig gepersonaliseerd worden. Een bijkomstig voordeel is dat Moodle niet gebonden is aan een school (zoals bijvoorbeeld smartschool). Voor leerkrachten die privé werken, in het volwassenonderwijs of in een andere instelling waar geen elektronisch leerplatform voor handen is, is Moodle een handig alternatief. Moodle biedt niet enkel en alleen een communicatieplatform aan, maar laat ook toe om online lessen en interactieve leeractiviteiten te organiseren. Het door ons ontworpen leerplatform Humane Wetenschappen is een prototype. Er werd gebruik gemaakt van fictief lesmateriaal voor het vak Cultuurwetenschappen. De elektronische leeromgeving werd uitgebouwd rond het thema Hyperdiversiteit. Bijkomstig werd de leeromgeving ook voorzien van verschillende communicatievormen (forums, kalender en interactieve oefeningen, …). Moodle is slechts één van de vele softwarepakketten die voorhanden zijn om een elektronische leeromgeving te creëren. In onderstaand rapport wordt naast een overzicht van wat Moodle nu exact inhoudt ook een korte vergelijking gemaakt tussen Moodle en andere gekende elektronische leerplatformen Smartschool en Chamilo.


Doel - Concept

Er werd gekozen om een elektronisch leerplatform voor de richting Humane wetenschappen (ASO) te ontwerpen, meer specifiek voor de vakken Cultuur- en Gedragswetenschappen, aangezien deze vakken voor de grote meerderheid van de groepsleden dicht aanleunen bij hun studieachtergrond. We wilden een platform ontwerpen dat gebruiksvriendelijk, multifunctioneel en aantrekkelijk is voor alle gebruikers. Een interactief leertraject dat zowel in de klas als buiten school inzetbaar is en zowel synchroon als asynchroon gevolgd kan worden. In de geest van het sociaal-constructivisme kozen we voor het principe van blended learning met het gebruik van de open source Moodle software. Enkel het vak cultuurwetenschappen werd verder uitgewerkt met leerinhoud voor de 3de graad, waarbij ‘Hyperdiversiteit’ werd gekozen als thema voor de lessenreeks. Hyperdiversiteit gaat over de aanwezigheid van veel verschillende nationaliteiten en/of etnische achtergronden in een bepaalde stad of regio. In een stad als Brussel leunt dit thema helemaal aan bij de leefwereld van de jongeren. De bedoeling is om de leerlingen eerst kennis te laten maken met het begrip en om de aanwezigheid van verschillende groepen nationaliteiten in Brussel te bestuderen. Verder krijgen ze leerstof over hyperdiversiteit in België, zullen ze hierover oefeningen en opdrachten krijgen, kunnen ze een presentatie uit de les herbekijken. We willen dat bij elke topic extra informatiebronnen en/of interactieve leeractiviteiten aangeboden worden. Terwijl de leerlingen volop inhoudelijk bijleren, worden ze ook vertrouwd gemaakt met het gebruik van allerlei ICT mogelijkheden. In een puntenboek zal Moodle een overzicht bijhouden van de punten per opdracht of test die werd afgewerkt.


Gebruikte technologieën: Open source leerplatform Moodle

Wat is Moodle?

Moodle is een open source elektronische leeromgeving (ELO) ontworpen voor leerkrachten, scholen, instituten of andere organisaties. Enkele vergelijkbare ELO’s zijn Dokeos (Chamilo) of Smartschool. De Moodle software wordt vrij beschikbaar gesteld, zonder licentiekosten. Moodle biedt toegang tot diverse documentatie en beschikt over uiteenlopende interactieve leeractiviteiten of lesmodules. Met Moodle kan je gemakkelijk online lessen organiseren, leerervaringen delen, lesmaterialen met media beschikbaar stellen en leerprestaties van studenten opvolgen of quoteren. De leeromgeving is zowel geschikt voor kleine als voor grote groepen of organisaties en beschikbaar in verschillende talen. Moodle is web-based, dus overal toegankelijk via internet met een pc, tablet of smartphone. Binnen Moodle kan het leerplatform gepersonaliseerd worden. Verschillende toepassingen maken het mogelijk om de leeromgeving vorm te geven en te moduleren naar eigen design, behoefte, structuur of voorzieningen. De Moodle software is te downloaden op https://moodle.org/, waar ook de installatie instructies te raadplegen zijn. Als je Moodle wenst te beheren vanop je computer, dien je de software te installeren met bijkomende server. Om het leerplatform online te kunnen consulteren dient Moodle op een webserver gepubliceerd te zijn (free hosting) of op je eigen webserver indien je deze al hebt. Registreren kan op de site waar het leerplatform constateerbaar is via een webbrowser. Het gratis Moodle leerplatform wordt niet alleen gebruikt binnen de onderwijssector. Miljoenen andere organisaties en instituten benuttigen Moodle net omwille van zijn flexibiliteit, toegankelijkheid en open source software. Moodle is een geschikte elektronische leeromgeving voor elke leerkracht.


Algemene structuur en functies binnen Moodle

De lay-out en het design van het leerplatform kan je zelf ontwerpen. Via de frontpage settings kan je het leerplatform vormgeven met tekst, afbeeldingen, logo’s en blocks. Blocks brengen extra info aan op de pagina zoals een kalender, een nieuwsforum, een blog, navigatiekolommen, nieuwe evenementen, huiswerk, …. Je kan ze zelf beheren en verplaatsen. Je bepaalt zelf welke blocks zichtbaar blijven en welke niet. Vakken of lessen kunnen op verschillende wijze gestructureerd worden binnen Moodle. Er is een wekelijkse ordening en een ordening per onderwerp voorhanden. Binnen de site administratie kunnen vakken in hoofdcategorieën en subcategorieën geordend worden.


In Moodle onderscheiden we 3 verschillende soorten gebruikers:

  • De administrator (beheerder): beheert de algemene instellingen, site administratie en vak administratie (heeft alle rechten en onderhoudt de site).
  • De leerkracht/mentor: beheert één of meerdere vakken (aangesteld door beheerder). De leerkracht kan informatie delen, leeractiviteiten opstellen, leerprestaties opvolgen of quoteren.
  • De leerling/cursist: heeft toegang tot één of meerdere vakken na inschrijving door de leerkracht of beheerder. De leerling kan informatie en aankondigingen bekijken, deelnemen aan leeractiviteiten, de kalender consulteren, essays uploaden, enz.


Moodle biedt verschillende mogelijkheden om informatiebronnen te delen binnen een vak:

  • Bestand/map: informatie wordt toegevoegd door bestanden of mappen te uploaden.
  • Pagina: webpagina maken met WYGIWYS-editor (tekst, afbeelding, video, weblink).
  • URL: weblink toevoegen (internetbron).
  • Boek: bronnen in boekstijl weergeven (handboek, demonstratie portfolio).
  • Label: extra opmerking inbrengen aan informatiebron (bv. examenstof)


Moodle bevat verschillende interactieve leeractiviteiten binnen een vak of les:

  • Opdracht: De leerkracht stelt een opdracht op die de studenten invullen of oplossen. Ze schrijven hun antwoorden rechtstreeks neer of uploaden een apart bestand. De leerkracht verbetert en quoteert de antwoorden van de studenten.
  • Forum: Asynchroon discussiëren over een bepaald onderwerp.
  • Chat: Real-time synchroon discussiëren of feedback geven.
  • Keuzevraag: De leerkracht stelt een keuzevraag aan de leerlingen. De gekozen antwoorden worden geregisterd en vergeleken (polsen naar mening).
  • Externe tool: interageren met bronnen en activiteiten op andere websites (bv integreren van presentaties met Xerte gemaakt).
  • SCORM-pakket: uploaden van SCORM bestanden als zip bestanden.
  • Wiki: gezamenlijk een document ontwerpen (open edit).
  • Test: opstellen van quiz of testvragen.
  • Feedbackformulier: geven/vragen van feedback over bepaald onderwerp (kan anoniem gebeuren).
  • Databank: gegevensbank, statistieken (data ordenen, vergelijken).
  • Onderzoek: gestandaardiseerde onderzoeksinstrumenten voor het beoordelen van online omgevingen.
  • Workshop: peer-assessment, peer-evaluatie.
  • Woordenboek: verzamelen van definities of woorden met woordenlijstmodules.
  • Vragenpool: ontwerpen van vragen in een databank om ze nadien op te stellen in een test. Bv: meerkeuze vragen, waar/onwaar, open vragen, matching vragen, …
  • Cijfers en badges: opvolging van leerprestaties per leerling, puntenoverzicht, geven van beloning.


Vergelijking ELO’s Moodle, Chamilo (Dokeos) en Smartschool

Moodle is een course management system vergelijkbaar met Smartschool of Chamilo (basis voor een leerplatform zoals PointCarré aan de VUB). Toch zijn er enkele duidelijke verschillen tussen de verschillende ELO’s. Smartschool is een commerciële Belgische software die door bijna alle scholen in Vlaanderen gebruikt wordt. Moodle en Chamilo zijn niet-commerciële, open source software.

Zoals hierboven uitgebreid beschreven, biedt Moodle klas- en lessenmanagement, integratie van informatiebronnen, interactieve leeractiviteiten en communicatievormen, een kalender met evenementenbeheer en een vragenbank met gespecialiseerde testvormen. Alles wordt geordend weergeven in een puntenboeksysteem. De leerkracht kan de cijfers bekijken en beheren. Via lijsten kan de leerkracht opvolgen wie welke opdracht wanneer heeft afgelegd of gepubliceerd. Moodle wordt wereldwijd gebruikt door miljoenen scholen, leerkrachten en andere instituten. Het is geschikt om een eenvoudige en low-budget e-learning omgeving op te maken. Het design van de leeromgeving kan volledig aangepast worden naar eigen smaak. Deze flexibiliteit maakt Moodle juist zo populair, de gebruiksvriendelijkheid is sterk verbeterd. Dankzij de PHP techniek kan Moodle gemakkelijk gepubliceerd worden door elke provider en hosting. Er zijn echter ook wel enkele beperkingen. Linken naar opleidingen buiten Moodle of koppelingen maken naar andere systemen is moeilijker (zoals bv in Sakai).

Chamilo is zoals Moodle een (gratis) open source leeromgeving. Chamilo (basis ELO PointCarré aan VUB) is een nieuw project, als opvolger van Claroline en Dokeos, dat gebruikt wordt door veel universiteiten/hogescholen in Vlaanderen (Dokeos is een Belgisch bedrijf). Net zoals in Moodle kunnen universiteiten of andere instituten hun eigen gepersonaliseerde versie van het elektronische leerplatform maken. Chamilo bevat eveneens gebruikers- en cursusmanagement met integratie van informatiebronnen, leeractiviteiten/leerobjecten en synchrone (chat) of asynchrone (forum) communicatie. Er kan multimedia aangemaakt worden en via een paar vragen kan een test of peer-evaluatie gegenereerd worden (integratie HotPotatoes mogelijk). Chamilo heeft ook uitgebreide portfolio en repository mogelijkheden, zowel voor leerkracht als student. In vergelijking met Moodle is de ELO die Chamilo biedt uitgebreider, maar ook complexer. Moodle zou volgens sommigen gebruiksvriendelijker zijn dan Chamillo, maar ook beperkter in functies.

Smartschool is een betalend (niet-open source) elektronisch leerplatform dat erg populair is in het Vlaams Onderwijs. Smartschool is heel visueel opgesteld en integreert het programma WinToets dat toetsen of oefeningen ontwerpt en toepast. Het grootste voordeel van smartschool voor de scholen is het online puntensysteem en het bijhorende rapportenprogramma. Resultaten worden automatisch overgedragen in een puntenboek dat de basis vormt voor het schoolrapport. Deze functie is geen focus voor Chamilo of Moodle.

Voor welke ELO je het best opteert, is afhankelijk van je eigen behoefte, doelstelling of organisatie. Sommigen verkiezen één ELO boven de andere omwille van een paar variërende functies binnen elk programma. Dit is echter een kwestie van perceptie en voorkeur.


Verwezenlijking

Om meer zicht te hebben op het gebruik van Moodle en de verwerking ervan, werd er eerst gezocht naar bijkomende informatie. Via youtube en via de Moodle website zijn heel wat tutorials te verzamelen over de installatie en het beheer van Moodle. Een overzicht van de gebruikte tutorials voor deze opdracht is terug te vinden bij de gebruikte bronnen.

Allereerst werd de Moodle software gedownload en geïnstalleerd op de draagbare computer van één van onze groepsleden. Een localhost server (MAMP Apache-PHP 5.5.3 voor Mac iOS) werd geïnstalleerd met een link naar de Moodle site. Om de installatie te voltooien, registerde de gebruiker (beheerder) zich op de Moodle website. Je kan je ook registeren zonder de software te hebben gedownload. Op de website zijn verschillende mogelijkheden om Moodle online uit te testen. De Moodle software met bijkomende server installeren op je computer, geeft je het voordeel Moodle offline te kunnen beheren. Eens je project af is, kan je het publiceren op een gratis webruimte of op je eigen website.

Nadat Moodle geïnstalleerd werd en er was ingelogd als beheerder, begon het werk aan de vormgeving van het nieuwe leerplatform. Als lay-out werd voor het ‘clean’ thema geopteerd. Via de frontsettings (startpagina) werden titels aangepast, afbeeldingen toegevoegd en cursussen geordend in categorieën. Verschillende blocks werden toegevoegd om de pagina te voltooien; zoals een kalender, een nieuwsforum en een evenementenoverzicht. Onder het motto ‘Less is More’ werd gekozen voor een sober en overzichtelijk design. Het leerplatform werd ter illustratie voorzien van 3 taalmogelijkheden (Nederlands, Frans en Engels).

Voor het ontwerpen van een leerplatform Humane wetenschappen ASO, werden de cursussen cultuur en gedragswetenschappen opgedeeld in een 2de en een 3de graad. Binnen elke graad verschijnt een voorbeeldvak gedragswetenschappen of een voorbeeldvak cultuurwetenschappen. Ter illustratie werd het vak gedragswetenschappen per week geordend, het vak cultuurwetenschappen per onderwerp/topic. Het vak cultuurwetenschappen werd verder uitgewerkt met leerinhoud. Het lesmateriaal, ontworpen door een ander groepslid, werd geïntegreerd in de ELO.

‘Hyperdiversiteit’ werd als thema gekozen voor de lessenreeks op het leerplatform. Hyperdiversiteit gaat over de aanwezigheid van veel verschillende nationaliteiten en/of etnische achtergronden in een bepaalde stad of regio. Er werd een Xerte samengesteld op basis van verschillende bronnen waarin de leerlingen kennis maken met het begrip en de aanwezigheid van verschillende groepen nationaliteiten in Brussel bestuderen.

De leerinhoud is opgedeeld per topic: de leerstof hyperdiversiteit in België, oefeningen en opdrachten over de leerstof en een bijkomende topic met de presentatie en een rapport over het project zelf. Bij elke topic zijn informatiebronnen of interactieve leeractiviteiten beschikbaar gesteld. Hieronder een overzicht van gebruikte functies en tools voor het lesmateriaal binnen het vak cultuurwetenschappen 3de graad in de ELO Humane wetenschappen:


  1. Hyperdiversiteit in België:
    - Leerstof (label): Een pagina met tekst van de leerstof, een URL naar een relevante website, een powerpointpresentatie gebruikt tijdens de les.
    - Achtergrondinformatie (label): een link naar een pdf met tekst en een pdf-file geïntegreerd.
  2. Oefeningen en opdrachten:
    - Keuzevraag: Een keuzevraag gesteld aan de leerlingen over een bezoek aan een museum.
    - Huiswerk (label): Een interactieve oefening gemaakt met Xerte geïntegreerd in Moodle, een opdracht in te vullen door de leerlingen en een wiki om gezamenlijk een samenvatting van de achtergrondinformatie te maken.
    - Toets (label): Een test met 4 vragen die de leerlingen moeten afleggen binnen een bepaalde tijdslimiet. Deze test telt als toets mee voor punten en wordt geregistreerd in het puntensysteem (rapport/cijfers).
  3. Presentatie project Moodle:
    - Bestand: Een link naar de Prezi-presentatie, gebruikt ter voorstelling van het project tijdens de les Onderwijstechnolgie aan de VUB.
    - Pagina: Een pagina met de tekst dat gepubliceerd werd in het rapport Wikibook Onderwijstechnologie VUB.


Eens de vakken en leerinhoud voltooid zijn, kunnen er gebruikers aan toegevoegd worden. Via de site administration werden 5 leerling accounts aangemaakt en per vak ingeschreven. In dit geval werd de beheerder als leerkracht ingeschreven. Gebruikers kunnen in groepen geordend en toegevoegd worden.

In de vragenpool (vragendatabank) werden verschillende vragen ontworpen: een meerkeuzevraag, een waar/onwaar vraag, een open vraag met kort antwoord en een matching vraag. Nadien werden ze vanuit de vragenbank geïntegreerd in een test en gepubliceerd in het desbetreffende vak. De leerlingen krijgen maar één kans om de test af te leggen. Het aantal pogingen kan echter aangepast worden in de instellingen, er kan eveneens een tijdslimiet aan toegevoegd worden. Zo kan een opdracht bv. maar 1 week open staan op het platform of heb je bij de start van een test maar 30 min tijd om de test af te leggen.

In het puntenboek (cijfers) werden aan de opdrachten en testen scores toegewezen. Eenmaal de leerlingen de opdrachten en testen gemaakt hebben, geeft Moodle een overzicht van de punten per opdracht of test. Bij een verhandeling-opdracht waarvoor de leerling een pdf met zijn opstel terug moet insturen, zal de leerkracht deze manueel beoordelen en quoteren.

Handig weetje! Moodle heeft een woordcensuur applicatie ingebouwd (sitebeheer-filters). Hiermee kan men op forums of chats scheldwoorden filteren. Wanneer een leerling een bedreigend woord typt, verschijnt dit woord verborgen met een zwarte balk op het scherm. Men dient echter vooraf de mogelijke scheldwoorden in te geven.

Om het leerplatform online te kunnen publiceren moet er gezocht worden naar een free hosting provider. Op http://www.freemoodle.org/ of http://www.000webhost.com/362917.html kan je een gratis webruimte aanmaken. Op de websites zijn de instructies terug te vinden hoe je Moodle kan uploaden op de webruimte. Als je Moodle vanop je computer beheert, zijn de webpagina’s terug te vinden in een map op je computer (applications, moodle-map). De inhoud van die mappen moet dus online komen. Via het programma Filezilla kunnen de mappen met pagina’s van Moodle op de computer overgeplaatst worden naar de verkenner in Filezilla. Zo wordt de inhoud op Moodle overgezet naar de online webruimte.


Conclusie

De realisatie van dit project in het kader van het vak Onderwijstechnologie is een rijke leerervaring geweest voor alle groepsleden. Het heeft ons vertrouwd gemaakt met het bouwen van een elektronisch leerplatform en de grote waaier van didactische mogelijkheden die daarbinnen geboden worden. Voor elk van ons zal de stap naar het werken met en creëren van dergelijke platformen binnen de professionele context gemakkelijker te zetten zijn. We zijn enthousiast over de voordelen van het open source programma Moodle en gemotiveerd om er verder gebruik van te maken. Ons project is een voorbeeld van hoe het leerplatform Moodle aan leerkrachten de mogelijkheid biedt om op sociaal-constructivistische wijze een leertraject uit te bouwen dat het leerproces in de klas ondersteunt. Het contact tussen leerling en leerkracht blijft aanwezig en wordt aangevuld en uitgebreid door deze digitale onderwijsvorm. Het blended learning vergroot de kennis en vaardigheden van de leerlingen inhoudelijk in verband met de leerstof, maar ook zij zullen op die manier vertrouwd geraken met de weidse mogelijkheden van de elektronische leeromgevingen.


Linken


Referenties

Alle bronnen zijn nagekeken op hun openbaarheid en hun vrij gebruik.


Appendices

Appendix 1: Overzichtsmatrix van individuele bijdragen

Overzichtsmatrix
Wie Onderzoek Rapport op wiki zetten Aanmaak leermateriaal Gebruikte tech Rapport Presentatie
Eveline Buyse è é ë ï ñ œ ç à Wiki Hfdst 2 & 9 Presenteren
Karen De Bliek x Wiki Hfdst 3 & 6 Presenteren
Sylvie Hannaert Moodle software
Free hosting provider
Ontwerp ELO in Moodle
Integratie lesmateriaal in Moodle
Moodle 2.6 software
Local server MAMP
Filezilla
Prezi
Wiki
Hfdst 1, 4 & 5 Ontwerp presentatieslides in Prezi
Joren Martens Bronnen
Free hosting provider
Bronnenonderzoek Internet
Joris Raskin Lesmateriaal Ontwerp lessenmateriaal 'Hyperdiversiteit' Xerte Toolkit
OpenOffice
Amber Stassijns Bronnen Bronnenonderzoek Internet

Handtekeningen

--Karen De Bliek (talk) 18:46, 3 May 2014 (CEST)

--Sylviehannaert (talk) 19:55, 3 May 2014 (CEST)

--Joris Raskin (talk) 19:25, 4 May 2014 (CEST)

--Joren Martens (talk) 11:09, 4 May 2014 (CEST)

--Amber Stassijns (talk) 11:36, 4 May 2014 (CEST)

--Eveline Buyse (talk) 18:55, 4 May 2014 (CEST)